Dla Rodziców i dziecka

POSTAWY RODZICIELSKIE

 

Pierwszym i najważniejszym środowiskiem dla każdego dziecka jest rodzina. To ona kształtuje prawidłowy rozwój dziecka. Sposób wychowania w rodzinie, a zwłaszcza postawy rodziców wobec dziecka mają decydujący wpływ na jego rozwój społeczny, emocjonalny, moralny na obraz własnej osoby oraz świata.

Postawy, które rodzice przyjmują wobec dziecka zależą od bardzo wielu czynników – od wiedzy na temat wychowania wyniesionej z własnego domu rodzinnego, czy dziecko było chciane  i oczekiwane,  również płeć dziecka może warunkować postawy rodziców wobec niego, od kolejności ich przyjścia na świat. Postawy rodziców w stosunku do dziecka mogą ulegać zmianie w trakcie procesu wychowania. Na zmiany postaw mają wpływ między innymi stan zdrowia dziecka, „łatwość” wychowywania, stopień spełniania oczekiwań i aspiracji rodziców przez dziecko itp.

Na postawy rodzicielskie, jak i inne postawy, składają się następujące elementy:

  • poznawcze - przez elementy poznawcze postaw rodzicielskich rozumie się pewien zasób wiedzy o dziecku  w ogóle i o własnym dziecku. Wchodzi tu w grę wiedza o rozwoju dziecka, wiedza  o jego możliwościach, potrzebach, trudnościach i przyczynach trudności itp. Bardzo często okazuje się, że brak dostatecznej wiedzy o własnym dziecku jest przyczyną nadmiernych lub zbyt małych wymagań, przekonań o genialności lub braku zdolności u dziecka, przekonań o tym, że dziecko jest „dobre” lub „złe” itp. Należy dodać, że nie jest łatwo „wzbogacić” wiedzę rodziców o dziecku, ponieważ silne uczucia do dziecka zarówno dodatnie, jak i ujemne mogą spowodować „blokadę” w przyjmowaniu i przyswajaniu informacji na temat dziecka.
  • emocjonalneElementy emocjonalne postaw rodzicielskich to uczucia do dziecka. Mogą być one różne: bardzo silne i słabe, pozytywne lub negatywne, krótkotrwałe lub długotrwałe, albo też mogą zmieniać się okazjonalnie. Różny może być także sposób ekspresji i kontrolowania uczuć – można w sposób spontaniczny okazywać dziecku uczucia, można je też silnie hamować. Występują także różnice w intelektualnej ocenie uczuć. Im silniejsze uczucia w stosunku do dziecka, tym mniejsza zdolność do intelektualnej kontroli i przewidywania konsekwencji. Zbyt silne uczucia do dziecka utrudniają „odczytanie” uczuć dziecka, powodują „ślepotę” rodziców na potrzeby dziecka; rozczarowanie, jeżeli dziecko nie spełnia oczekiwań.
  • zachowania się (behavioralne). Elementy behavioralne przejawiają się   w zachowaniach w stosunku do dziecka i nacechowane są zawsze emocjami. Jest to sposób zwracania się do dziecka, udział lub brak udziału w zajęciach dziecka, sposób sprawowania kontroli, sposób  i jakość nagradzania i karania, traktowanie dziecka jako domownika (lub nie), itp.

Te wszystkie składniki postaw rodzicielskich są bardzo ściśle ze sobą związane i działają na zasadzie sprzężenia zwrotnego, z tym, że największe znaczenie ma tutaj sfera uczuciowa. Postawy rodziców wobec dziecka zmieniają się w procesie wychowania w zależności od wieku, możliwości i aktywności dziecka, a także w zależności od okoliczności zewnętrznych, ale ogólne tendencje w stosunku do dziecka na ogół pozostają niezmienne. Istnieją prawidłowe i nieprawidłowe postawy rodzicielskie.

Prawidłowe postawy rodzicielskie charakteryzują się „mądrą miłością” do dziecka, pozwalają na swobodny, zrównoważony kontakt z nim, na nastawienie się na jego rzeczywiste potrzeby, na traktowanie go jako odrębnej jednostki. Rodzice okazują uczucia dziecku, nie wstydzą się swoich uczuć i jednocześnie przyjmują dowody jego uczuć. Wzajemna wymiana uczuć, ciepło i bezpieczeństwo stanowią dla dziecka oparcie.

Właściwe postawy rodzicielskie to:

1. Akceptacja dziecka - rodzice kochają je takim, jakie ono jest – z jego możliwościami, zdolnościami, trudnościami, dziecko o tym wie i to czuje. Ocenia się pozytywne i negatywne zachowania dziecka, a nie jego osobę. Przy akceptacji dziecka występuje u rodziców potrzeba poznania jego potrzeb, zrozumienia jego problemów, chęć pomocy, chęć przebywania i współdziałania z nim.

2. Współdziałanie z dzieckiem - formy tego współdziałania są różne w zależności od wieku dziecka i jego możliwości. Współdziałanie to z jednej strony uczestniczenie w zajęciach dziecka bez narzucania swej roli i jednocześnie angażowanie go w zajęcia i sprawy domu i rodziny.

3. Dawanie dziecku „rozumnej swobody „. W miarę rozwoju dziecka rodzice pozwalają mu na coraz większą samodzielność i niezależność oraz na fizyczne oddalanie się od rodziny przygotowując dziecko do stopniowego osiągania dojrzałości i odpowiedzialności za swoje postępowanie. Rodzice w miarę potrzeby służą radą nie tracąc przy tym autorytetu i szacunku dziecka, ponieważ nie lekceważą zbytnio  i jednocześnie nie przeceniają niebezpieczeństw życiowych i ryzyka.

4. Uznanie praw dziecka. Jest ono traktowane jako odrębna, samodzielna jednostka mająca swoje potrzeby, zainteresowania, chęci Rodzice nie narzucają swojej woli, ale kierują dzieckiem przez „intelektualne oddziaływanie” – sugestia, tłumaczenie, wyjaśnianie. Oczekiwania są na miarę możliwości dziecka, które zna te oczekiwania i wymagania, akceptuje je.

Prawidłowe postawy rodzicielskie sprzyjają kształtowaniu się u dzieci zdolności do nawiązywania trwałych więzi emocjonalnych, zdolności do wyrażania uczuć. Dzieci akceptowane czują się bezpieczne, są otwarte w stosunku do ludzi i świata, znają swoje możliwości i ograniczenia. Dominują u nich emocje pozytywne. Dzięki współdziałaniu z rodzicami dziecko staje się zdolne do współdziałania z innymi Czuje się odpowiedzialne, obowiązkowe, umie pokonywać trudności. Mając poczucie samodzielności  i swobody zdobywa własne doświadczenia, rozumie różne sytuacje życiowe i umie się w nich zachować, ma poczucie odpowiedzialności za własne działania. Jest zdolne do podejmowania różnego typu działań, jest aktywne społecznie. Czując się indywidualnością dziecko rozumie także odmienność innych ludzi, staje się otwarte, tolerancyjne, nastawione pozytywnie do świata. Prawidłowe postawy rodzicielskie sprzyjają kształtowaniu się osobowości prospołecznej, otwarciu się na świat, na innych ludzi, na aktywną postawę do życia.

Nieprawidłowe postawy rodzicielskie

Postawy te charakteryzują się różnego typu zaburzeniami w kontaktach uczuciowych rodzice – dziecko, nieprawidłowe są także zachowania rodziców w stosunku do dziecka. Nie jest ono traktowane jako odrębna jednostka ludzka.

1.Postawa unikająca. Cechą charakterystyczną tej postawy jest obojętność uczuciowa wobec dziecka lub ubogi stosunek emocjonalny między rodzicami a dzieckiem. Przebywanie z dzieckiem nie sprawia rodzicom przyjemności, a więc kontakt z nim jest luźny. Brak głębszych uczuć bywa maskowany niekiedy przez nadmierną dbałość o wygląd zewnętrzny dziecka, przez obdarowywanie go prezentami lub pieniędzmi. Zdarza się też całkowite ignorowanie dziecka i brak zaspokajania jego potrzeb materialnych  i fizycznych. Przy obojętności emocjonalnej dziecku często daje się nadmierną swobodę, ogranicza się kontakt z nim. Rodzice nie znają potrzeb, zainteresowań, możliwości dziecka, występuje niekonsekwencja w przestrzeganiu wymagań, lekceważenie zagrożeń, brak współpracy i współdziałania z dzieckiem.

2. Postawa odtrącająca. Głównym wyznacznikiem takiej postawy jest niechęć do dziecka. Rodzice nie lubią go, dziecko odczuwane jest jako ciężar, dominują odczucia zawodu, rozczarowania, urazy. W stosunku do dziecka demonstrowane są uczucia negatywne, dezaprobata, krytyka. Rodzice nie wnikają w motywy postępowania dziecka, nie interesują się jego potrzebami, kierują dzieckiem głównie przez kary, żądania, zastraszenie. Dość często okazywana jest brutalność w stosunku do dziecka. Postawy odtrącające sprzyjają kształtowaniu się u dziecka postaw aspołecznych lub antyspołecznych, wywołują zachowania agresywne, nieposłuszeństwo, kłamstwa, sprzyjają przestępczości. Obserwuje się zahamowanie uczuć wyższych, brak uczuć społecznych i moralnych. Często występuje postawa „przeciw ludziom”, negatywny obraz świata i własnej osoby, brak umiejętności zaspokajania potrzeb, niechęć i nieumiejętność podejmowania ról społecznych. U małych dzieci obserwuje się symptomy choroby sierocej. Tego typu postawy rodzicielskie powodują u dzieci brak zainteresowań intelektualnych. U niektórych dzieci występuje lęk, zahamowanie, poczucie bezradności, silne reakcje nerwicowe. Wszystkie dzieci wychowywane przez rodziców demonstrujących postawy odtrącania mają zaburzenia osobowości.

3. Postawa nadmiernie chroniąca. Tego typu postawa charakteryzuje się nadmierną koncentracją na dziecku, brakiem krytycyzmu w stosunku do dziecka lub też nadmiernym o niego lękiem. Często występuje także nadmierna uległość w stosunku do dziecka. Te złożone postawy nadmiernego chronienia dziecka polegają także na tym, że traktowane jest ono jako istota bezradna, wymagająca ciągłej opieki, pomocy, ingerencji we wszystkie jego sprawy. Ograniczane są wszelkie próby samodzielności dziecka („jesteś malutki, ja cię ubiorę, nakarmię”… itp.), występuje lęk o jego zdrowie i bezpieczeństwo („daj rękę, bo się przewrócisz”, „nie biegaj, bo się spocisz i zachorujesz”, „nie idź do kolegów, bo tylko nauczysz się od nich wiele złego” … itp.). Rodzice zawsze wszystko wiedzą najlepiej, chcą dla dziecka samego dobra. Często traktując dziecko jako „doskonałość” szukają przyczyn kłopotów nie w nim samym, ale w warunkach zewnętrznych (np. „nauczyciel się na niego uwziął i stawia mu złe oceny”, „koledzy go do tego namówili” itp.). Często także spełniane są wszystkie zachcianki dziecka, które zaczyna „panować” nad rodzicami. Zaniżane są także wymagania w stosunku do dziecka („od tego ma matkę, żeby sprzątała, prała” itp.). Postawy nadmiernie chroniące w zależności od swego zabarwienia mogą powodować u dziecka brak dojrzałości społecznej i emocjonalnej, nadmierną zależność od rodziców, bierność, brak inicjatywyNie kształtuje się poczucie odpowiedzialności  i obowiązkowości, występuje dość często brak krytycyzmu w stosunku do siebie. Mogą także występować postawy lękowe w stosunku do świata, ludzi, nowych sytuacji i reakcje wycofywania się i rezygnacji. Może ukształtować się także zaniżony obraz własnej osoby (lub zawyżony w przypadku, gdy dziecko było traktowane jako „ideał” i „wszystko mu się należało”). W tym drugim przypadku często występują u dzieci postawy żądające, wymuszające, zarozumialstwo, tyranizowanie otoczenia.

4. Postawy nadmiernie wymagające. Przy tego typu postawie rodzice zwykle mają wytworzony „wzór” dziecka lub wzory różnego rodzaju zachowań i naginają dziecko do tych wzorów. Czasami takim wzorcem jest sam dorosły. Stawiane są dziecku nadmierne wymagania, narzucony jest autorytet, dziecko jest ciągle kontrolowane i oceniane, korygowane bez liczenia się z jego możliwościami i cechami indywidualnymi Ograniczana jest jego samodzielność, aktywność przez wytykanie błędów  i niedociągnięć, żąda się też od dziecka perfekcjonizmu. Pewną odmianą tych postaw jest autorytaryzm i wymaganie ślepego posłuszeństwa, przy czym zawsze w konkretnych sytuacjach winę ponosi dziecko. Tego typu postawy idą zwykle w parze z nadmiernym karaniem. Wychowywane w taki sposób dzieci charakteryzują się brakiem wiary we własne siły, niepewnością, lękiem – mają zaniżony obraz własnej osoby i negatywny, zagrażający obraz świata. Prezentują postawy rezygnacji, wycofywania się, bierności. Typowymi mechanizmami obronnymi są regresja, ucieczka (w świat fantazji lub w chorobę), projekcja. Takie dzieci nie mają poczucia odpowiedzialności za siebie i innych, są bezradne w nowych sytuacjach.

Kształtowanie osobowości dziecka zależy w wielkim stopniu od postaw rodziców i wychowawców w stosunku do dziecka. Tak więc musi zaistnieć sojusz tych środowisk.

 

Opracowała: mgr Marzena Sadurska

 Na podstawie materiałów z  kursu Terapii Pedagogicznej

 Bożena Janiszewska  – „POSTAWY RODZICIELSKIE”

 

 

Co to są prawa dziecka?

Każdy człowiek jest osobą, ale żaden człowiek nie rodzi się w pełni ukształtowany. Pełnię swojej osobowości musi rozwinąć. Każdy człowiek musi odpowiednio ukształtować swoje ciało, musi uaktywnić swoje siły motoryczne pozwalające mu się poruszać, musi rozwinąć swoje zmysły pozwalające mu na kontakt z otaczającym go światem, musi rozwinąć uczucia, dzięki którym będzie mógł reagować na rzeczywistość i wreszcie musi nauczyć się korzystać z woli i rozumu.

Wola i rozum charakteryzują człowieka jako człowieka właśnie. Dzięki nim człowiek w sposób wolny i świadomy podejmuje decyzje i ponosi za nie odpowiedzialność.

Człowiek musi się zatem rozwinąć i dojrzeć do właściwego sobie sposobu życia. Rozwój ten wyznacza sama ludzka natura. W naturę tą wpisane są swoiste prawa. To właśnie prawa natury. Wypełnienie naturalnych praw ludzkich aktualizuje człowieka, ich zablokowanie degraduje go.

Najważniejszym, naturalnym prawem człowieka jest prawo do życia. Z niego płynie prawo do pełnego – na miarę człowieka – rozwoju. Ale prawa natury należy dobrze rozpoznać i zabezpieczyć. Takim właśnie zabezpieczeniem jest prawo stanowione, stworzone przez ludzi, ogłoszone i zobowiązujące do jego przestrzegania.

Dzieci posiadają szczególne prawa. Aktualizacja ich człowieczeństwa przebiega bowiem w szczególny sposób. Dziecko nie potrafi samo zadbać o siebie, nie potrafi samodzielnie aktualizować swojej natury. Potrzebuje do tego rodziców, opiekunów, potrzebuje wielu innych ludzi. Dlatego naturalnymi „strażnikami” praw dziecka są jego rodzice i opiekunowie. Ale dziecko potrzebuje też specjalnego zabezpieczenia w prawie stanowionym. Dobre prawo stanowione może i powinno pomagać rodzicom i opiekunom w rozwoju dziecka.

W Polsce Konstytucja RP, Konwencja o Prawach Dziecka oraz Ustawa o Rzeczniku Praw Dziecka stanowią najważniejsze odnoszące się do dziecka stanowione akty prawne.
W Konwencji zapisano 41 artykułów mówiących o Prawach Dziecka, te Prawa zostały podzielone na 4 grupy:

  • Prawa osobiste – to takie prawa, które ma każdy człowiek. Najważniejsze wśród nich to: prawo do życia i rozwoju, prywatności, do wypowiedzi, do życia bez przemocy i poniżania.
  • Prawa socjalne – to prawa., które są wynikiem umowy miedzy państwem a obywatelem. Bogatsze państwo może przyznać więcej praw socjalnych. Najważniejsze z nich to: prawo do ochrony zdrowia, prawo do pomocy materialnej dla osób biednych, prawo do wypoczynku i czasu wolnego.
  • Prawa kulturalne – to następujące prawa: do nauki, do korzystania z dóbr kultury (czyli kin, teatrów, bibliotek), do informacji i do znajomości własnych praw.
  • Prawa polityczne – to prawa dzieci do stowarzyszania się, to znaczy, że dzieci mogą należeć do różnych organizacji i klubów. Nie mogą jednak należeć do organizacji politycznych i nie mogą decydować, kto będzie rządził w państwie.

Prawa, które są dla dzieci najważniejsze w życiu codziennym, to prawa osobiste. Rodzice oraz opiekunowie mają prawo i obowiązek wychowywać dzieci i służyć im radą a także szanować prawa dzieci. Powinni rozumieć i pozwalać dzieciom na podejmowanie samodzielnych decyzji (odpowiednio do wieku oraz dojrzałości dzieci).

PRAWA DZIECKA

Niech się wreszcie każdy dowie i rozpowie w świecie całym,
Że dziecko to także człowiek, tyle, że jeszcze mały.
Dlatego ludzie uczeni, Którym za to należą się brawa,
Chcąc wielu dzieci los odmienić, stworzyli dla was mądre prawa.
Więc je na co dzień i od święta – Spróbujcie dobrze zapamiętać!

(artykuł 9 i 10 Konwencji o Prawach Dziecka)

 (artykuł 19,28,34,36 i 37 Konwencji o Prawach Dziecka)

 

 

 (artykuł 2,3,4,22,23, i 30 Konwencji o Prawach Dziecka)

(artykuł 33,34 i 36 Konwencji o Prawach Dziecka)

(artykuł 16 Konwencji o prawach Dziecka)

(artykuł 13,15,16 i 17 Konwencji o Prawach Dziecka)

 

PRAWA DZIECKA W NASZYM PRZEDSZKOLU

  • prawo do rozwoju intelektualnego i fizycznego
  • prawo do własnego tempa rozwoju, indywidualnych oddziaływań wychowawczych, rozwoju zainteresowań i uzdolnień
  • prawo do życia bez przemocy i poniżania
  • prawo do szczególnej opieki i troski
  • prawo do nauki religii
  • prawo do tożsamości
  • prawo do poszanowania jego godności osobistej
  • prawo do akceptacji takim jakim jest
  • prawo do wypoczynku
  • prawo do spokoju i samotności, gdy tego potrzebuje
  • prawo do prywatności, intymności
  • prawo do aktywnej dyskusji z dziećmi i dorosłymi
  • prawo do zabawy i wyboru towarzyszy zabaw
  • prawo do doświadczenia konsekwencji własnego zachowania
  • prawo do posiadania osób odpowiedzialnych i zaangażowanych, do których można się zwrócić
  • prawo do zdrowych posiłków
  • prawo do jedzenia i picia, gdy jest głodne i spragnione, ale również prawo nauki regulowania własnych potrzeb

PROŚBA DZIECKA

  • Nie psuj mnie. Dobrze wiem, że nie powinienem mieć tego wszystkiego, czego się domagam. To tylko próba sił z mojej strony.
  • Nie bój się stanowczości. Właśnie tego potrzebuję – poczucia bezpieczeństwa.
  • Nie bagatelizuj moich złych nawyków. Tylko Ty możesz pomóc mi zwalczyć zło, póki jest to jeszcze w ogóle możliwe.
  • Nie rób ze mnie większego dziecka, niż jestem. To sprawia, że przyjmuję postawę głupio dorosłą.
  • Nie zwracaj mi uwagi przy innych ludziach, jeśli nie jest to absolutnie konieczne. O wiele bardziej przejmuję się tym, co mówisz, jeśli rozmawiamy w cztery oczy.
  • Nie chroń mnie przed konsekwencjami. Czasami dobrze jest nauczyć się rzeczy bolesnych i nieprzyjemnych.
  • Nie wmawiaj mi, że błędy, które popełniam, są grzechem. To zagraża mojemu poczuciu wartości.
  • Nie przejmuj się za bardzo, gdy mówię, że Cię nienawidzę. To nie Ty jesteś moim wrogiem, lecz Twoja miażdżąca przewaga!
  • Nie zwracaj zbytniej uwagi na moje drobne dolegliwości. Czasami wykorzystuję je, by przyciągnąć Twoją uwagę.
  • Nie zrzędź. W przeciwnym razie muszę się przed Tobą bronić i robię się głuchy.
  • Nie dawaj mi obietnic bez pokrycia. Czuję się przeraźliwie tłamszony, kiedy nic z tego wszystkiego nie wychodzi.
  • Nie zapominaj, że jeszcze trudno mi jest precyzyjnie wyrazić myśli. To dlatego nie zawsze się rozumiemy.
  • Nie sprawdzaj z uporem maniaka mojej uczciwości. Zbyt łatwo strach zmusza mnie do kłamstwa.
  • Nie bądź niekonsekwentny. To mnie ogłupia i wtedy tracę całą moją wiarę w Ciebie.
  • Nie odtrącaj mnie, gdy dręczę Cię pytaniami. Może się wkrótce okazać, że zamiast prosić Cię o wyjaśnienia, poszukam ich gdzie indziej.
  • Nie wmawiaj mi, że moje lęki są głupie. One po prostu są.
  • Nie rób z siebie nieskazitelnego ideału. Prawda na Twój temat byłaby w przyszłości nie do zniesienia. Nie wyobrażaj sobie, iż przepraszając mnie stracisz autorytet. Za uczciwą grę umiem podziękować miłością, o jakiej nawet Ci się nie śniło.
  • Nie zapominaj, że uwielbiam wszelkiego rodzaju eksperymenty. To po prostu mój sposób na życie, więc przymknij na to oczy.
  • Nie bądź ślepy i przyznaj, że ja też rosnę. Wiem, jak trudno dotrzymać mi kroku w tym galopie, ale zrób, co możesz, żeby nam się to udało.
  • Nie bój się miłości. Nigdy.

Janusz Korczak

opracowała mgr Marzena Sadurska

 

 

 

„Sztuka koncentracji,

Czyli jak pomóc przedszkolakowi w koncentracji uwagi”

 

        Niełatwej sztuki koncentracji uwagi należy dziecko uczyć już od najwcześniejszych lat życia. Jeżeli dziecko ma poważne kłopoty i nie potrafi na niczym skoncentrować uwagi, trzeba przygotować plan działania. Koniecznie uzbroić się w cierpliwość i spróbować nauczyć je, wyciszania wewnętrznego niepokoju i skupiania się na tym, co dzieje się tu i teraz. Ważne jest to, by pracując z dzieckiem w nas samych był spokój i wyciszenie.

Umiejętność koncentracji można ćwiczyć, ale trzeba przede wszystkim wyeliminować przyczyny zaburzeń. Przyczyn może być wiele, począwszy od tych bardzo poważnych, kiedy to należy udać się po pomoc do specjalisty, po mniejsze błędy, które przy odrobinie wysiłku można zniwelować. U każdego dziecka przyczyny zaburzeń koncentracji są inne. Najpierw należy przyczyny owe odkryć, poznać a następnie starać się wyeliminować.

         Zaburzenia koncentracji przejawiają się w różny sposób. Są dzieci, które nie mogą skupić się na jednym rodzaju aktywności, wiec ciągle rozpoczynają coś nowego, są stale w ruchu. Ale, bywają i spokojni „marzyciele”, którzy również mogą mieć problem z koncentracją. Takie dzieci są powolne, nie kończą swojej pracy, zapominają, co właściwie mają do zrobienia.

Tak, więc niepokojące jest to, gdy dziecko zaczyna tysiąc rzeczy na raz  i niczego nie doprowadza do końca, pracuje szybko i pobieżnie albo pracuje zdecydowanie za wolno, popełnia dużo błędów, szybko odczuwa zmęczenie, śni na jawie, nie potrafi wysłuchać i zapamiętać poleceń do niego kierowanych, często gubi swoje rzeczy i jest rozkapryszone. Są to poważne sygnały, że należy zacząć działać.

          Jak pomóc dziecku?. Należy na początku przyjrzeć się dokładnie miejscu, w którym dziecko przebywa: kącik do nauki i zabawy w domu dziecka.

Natłok informacji, reklamy, dzięki którym dziecko domaga się coraz to nowych rzeczy. Dziecko żyje w przekonaniu, że zdobycie nawet najbardziej wymyślonych zabawek nie wymaga wysiłku. Również telewizja, komputer w nadmiarze nie sprzyjają podejmowaniu wysiłku. Wszystko to sprawia, że zabawy dziecka są mało twórcze, pomysłowe. My dorośli często nie dajemy dziecku po prostu szansy, aby mogło podejmować wysiłek.

ĆWICZMY,  ZATEM U DZIECKA:

  • Umiejętność czekania - kształtujemy niezwykle ważną cechę w życiu, jaka jest wytrwałość, uczymy też zrozumienia, że nie można mieć wszystkiego  i że osiągniecie celu wiąże się z nakładem pracy,
  • Umiejętność słuchania – na własnym przykładzie pokazuj, na czym polega słuchanie, utrzymuj z dzieckiem kontakt wzrokowy, w formie zabawowej – np. rywalizacji – trenuj wysłuchiwanie i powtarzanie sekwencji słów, zdań rymujących się wyrazów wyliczanek itp.
  • Umiejętność opowiadania – zachęcaj dziecko do opowiadania o własnych przeżyciach, snach, kontaktach z rówieśnikami lub członkami rodziny, oglądanych bajkach, historyjkach usłyszanych od babci itp.- jeśli popada              w dygresje i się gubi, delikatnie naprowadzaj na główny watek opowiadanej historii,
  • Systematyczność – sprzyja temu unormowany tryb życia: stałe pory posiłków, snu, pracy i zabawy oraz jasno określone obowiązki dziecka, czytelnie wytyczone granice.
  • umiejętność utrzymywania porządku – pokaz dziecku na własnym przykładzie, jak należy pielęgnować porządek, każda rzecz powinna mieć swoje miejsce, pozbądź się przedmiotów niepotrzebnych – koncentracja                w chaosie jest niemożliwa
  • umiejętność radzenia sobie z niepowodzeniami – tłumacz dziecku, ze każdy popełnia błędy, nie ma jednak sytuacji bez wyjścia – wiele bajek kończy się takim morałem i to możesz wykorzystać,
  • umiejętność dokonywania wyboru – nie staraj się być dla dziecka bezwzględnym autorytetem w każdej dziedzinie zżycia, pokazuj alternatywne rozwiązania, daj mu szanse – w niektórych codziennych sytuacjach – samostanowienia o sobie.

 

Pamiętajmy również o tym by stwarzać dziecku sytuacje, w których może osiągnąć sukces. Nagradzać dziecko słowami lub gestem, docenić jego wysiłek, włożony trud, motywację do podjęcia wysiłku, a także chęć wykonania zaleconego zadania.

Jednym z najtrudniejszych dla dorosłych wyzwań, to konsekwentne realizowanie zasad. Niezwykle ważne jest też to, aby rodzice i nauczyciele byli zgodni w sprawie realizowania zasad i konsekwencji w takim samym stopniu.

Dziecku zapewni to poczucie bezpieczeństwa nie będzie musiało ciągle sprawdzać, jakie zasady obowiązują, sytuacje w których  się znajdzie będą dla niego przewidywalne

Spędzając czas z dzieckiem możemy  zapobiec powstawaniu różnorakich nieprawidłowości rozwojowych u dzieci.

Oto kilka propozycji, które mają korzystny wpływ na rozwój sfery intelektualnej, emocjonalnej i społeczne a także rozwijają u dziecka koncentrację.

  • nawlekamy korale – odtwarzanie prostych rytmów: koło, kwadrat, trójkąt,
  • składanie obrazka z części wg wzoru i bez wzoru,
  • układanie patyczaków na wzorze, wg wzoru, bez wzoru,
  • układanki geometryczne płaskie wg wzoru (mozaiki),
  • dobieranie par jednakowych obrazków spośród wielu,
  • odwzorowywanie prostych szlaczków z elementami literowymi,
  • kalkowanie szlaczków,
  • wyszukiwanie ze zbioru różnych figur dwóch takich samych, np. gra Memory,
  • porównywanie obrazków – wyszukiwanie różnic i podobieństw,
  • dorysowywanie brakujących elementów w obrazku,
  • wyszukiwanie detali w ilustracjach,
  • labirynty (wodzenie paluszkiem, rysownie ołówkiem, wyszukiwanie możliwych dróg dotarcia do celu),
  • Co zmieniło miejsce? – odtwarzanie z pamięci uprzednio zaobserwowanych przedmiotów,
  • zapamiętywanie kolejności prezentowanych obrazków,
  • naśladowanie sekwencji ruchów,
  • odszukiwanie w zestawie demonstrowanych obrazków w określonej kolejności,
  • odtwarzanie układów figur geometrycznych,
  • zapamiętywanie i odtwarzanie listy eksponowanych przedmiotów,
  • wskazywanie brakujących przedmiotów wcześniej eksponowanych,
  • ćwiczenia rozmachowe: kreślenie pędzlem, na dużych arkuszach, pogrubianie konturów, czyli obwodzenie                            po śladzie linii pojedynczych szerokim pędzlem, mazakiem, kreda,
  • obrysowywanie figur geometrycznych,
  • sytuowanie przedmiotów względem innego, np. połoz klocek na stole, pod krzesłem, na krześle itp.,
  • obrysowywanie, zamalowywanie figur geometrycznych,
  • rysowanie linii w labiryncie,
  • układanie patyczków wg wzoru,
  • rysowanie po śladzie, kalkowanie,
  • leczenie punktów tworzących figurę,
  • wycinanie po linii,
  • układanie klocków według wzoru,
  • porównywanie relacji przestrzennej obiektów,
  • ćwiczenia orientacji kierunkowej w schemacie ciała,
  • ćwiczenia orientacji kierunkowej w przestrzeni,
  • wysłuchiwanie i rozpoznawanie dźwięków pochodzących z najbliższego otoczenia (np. szelest kartek, odgłosy pojazdów), wysłuchiwanie i różnicowanie dźwięków ze względu na natężenie (cicho -głośno, wysoko -nisko),
  • znajdywanie ukrytych przedmiotów wydających dźwięki,
  • wysłuchiwanie i odtwarzanie prostych rytmów,
  • wyklaskiwanie rytmu,
  • układanie klocków wg słyszanego rytmu,
  • ćwiczenia pamięci słuchowej,
  • powtarzanie zdania złożonego wypowiedziane go przez dorosłego,
  • słuchanie bajek i odpowiadanie na pytania,
  • nauka krótkich wierszyków, wyliczanek, piosenek, rymowanek,
  • powtarzanie cyfr, słów, zdań.
  • a także gry planszowe, konstrukcyjne lub zręcznościowe dostosowane do poziomu, wieku i zainteresowań dziecka. Podczas gry dziecko uczy się przestrzegania zasad, czekania na swoją kolejkę, radzenia sobie    z przegraną, porażką i kontynuowania zabawy, w sytuacji gdy wynik jest dla niego niekorzystny.

 

 

Opracowanie: mgr Marzena Sadurska

 

Źródło:

 Bliżej przedszkola 10/2009

 „ Koncentracja przedszkolaka i ucznia” M. Lasok